Controle is een illusie

Er zijn veel mensen die denken hun leven onder controle te hebben. Ze hebben een leuke baan, partner, paar mooie kinderen en alles lijkt op rolletjes te gaan. We hebben alles onder controle of toch niet?

Heb jij controle over op wie je verliefd word? Ouder worden? Gevoelens? Je (over)gewicht? Wanneer je sterft? Personeel? Eigen gedachtes? Waarom zijn wij als mens zo geneigd om overal controle over te willen hebben? 

“Om iets te kunnen vastpakken, moet je eerst loslaten”
Chinees spreekwoord

Functie van controle

Het gevoel controle te hebben is extreem belangrijk voor mensen. Het gevoel is veel belangrijker dan het daadwerkelijk hebben van controle. Evolutietechnisch gesproken was invloed hebben over de omgeving extreem belangrijk om de kansen op overleving te vergroten. Als er een situatie ontstaat waarbij je je realiseert dat er geen controle is komt ons lichaam met een ‘fight-flight’ reactie, stress dus. Dit, om de kansen op overleving te vergroten. Controle geeft ons een gevoel van zekerheid en daarmee rust. Dit is tevens ook meteen de illusie, er is geen controle, alleen het gevoel..

Afbeeldingsresultaat voor nothing is under control

 

We accepteren geen veroudering, doen verwoede pogingen om er jonger uit te zien, onze ouderen stoppen we weg in tehuizen, onze tijdlijnen op sociale media staan vol met foto’s die moeten laten zien hoe gelukkig we zijn. Toch kan de waarheid niet voor altijd verborgen blijven achter een façade van mooie uiterlijkheden. Controle is een illusie..

 

 

Basisschool blues

Mijn zoon is vorig jaar begonnen op de basisschool. Een mooi en vooral ook spannend moment.  Voor wie is het eigenlijk spannend? Voor hem? Of vooral voor twee ouders die voor hun eerste kind naar een plek brengen waar ze minder/geen controle over hebben? De spanning die wij als ouders ervaren bij dit moment hebben een groter effect op hem dan het daadwerkelijke naar school toe gaan.

controle is een illusie

Intermezzo: Er plegen per jaar meer mensen zelfmoord dan dat er mensen sterven door oorlog, terrorisme en natuurgeweld bij elkaar. Is het zo dat deze mensen geen licht zien aan het einde van hun tunnel? Is hun wanhoop, eenzaamheid en angst zo groot geworden (zonder dat er een kans is op verbetering) dat dit de enige uitweg is? Hebben ze het gevoel (controle te hebben) over hun leven verloren?

 

 

Controle en lijden

Als de mens het gevoel van controle niet heeft dan ontstaat het lijden. We verwachten het leven te kunnen controleren, echter zal een verwachting altijd leiden tot een teleurstelling. Natuurlijk, het leven kan je verwachtingen waarmaken, maar vroeg of laat zal er een moment komen waarop je ze moet loslaten. Verwachtingen zijn slechts percepties van wat je van het leven verwacht. Illusies dus, illusies die ons voor een deel zijn aangeleerd (ouders, opleiding, maatschappij, media, etc..).

Een geliefde verliezen door scheiding of dood leidt vaak tot gevoelens van verdriet, wrok, haat en soms zelfs tot geweld, gedrag geïnitieerd door gevoelens. Het is moeilijk te accepteren dat het leven wendingen neemt die niet overeenkomen met hoe we verwachten dat het leven zal gaan. Echter, gevoelens zijn, net als het lichaam, tijdelijk en niet te controleren. Ze komen en gaan..

Two things we CAN control!

Ja, leuk Henk Willem, lekker opbeurend verhaal, maar kan ik dan helemaal niets controleren? Jawel, er zijn twee dingen die we kunnen controleren; je acties en je houding.

Actie

Neem verantwoordelijkheid voor jezelf en zet je acties in om over je persoonlijke gevoelens (verdriet, woede, angst, verveeldheid etc) heen te zetten. Alleen op die manier kan je je doelen bereiken. Zolang je je  laat leiden door je emotionele gemoedstoestand van dat moment is de kans groot dat je gestelde doelen niet bereikt. Om acties te ondernemen heb je vastberadenheid nodig en een bepaalde wil om je over je emotionele toestand heen te zetten. Geen actie ondernemen is ook een actie, echter alleen als dit een bewuste keuze is en er verantwoordelijkheid wordt genomen voor de consequenties.

Houding

Onze houding is voor een groot deel onze eigen keuze. Wat we ook meemaken, welke situatie ons ook overkomt, we kunnen alleen onze houding ten aanzien van deze gebeurtenis beïnvloeden.

Deze houding is cruciaal voor hoe je gaat reageren (actie) op de situatie. Je houding triggert namelijk of je positieve of negatieve gevoelens ervaart. Ervaar je positieve gevoelens dan is de kans groter dat je actie onderneemt die helpend is. Als je houding negatieve gevoelens triggert dan is de kans groter dat je acties onderneemt die -laten we zeggen- minder goed zijn voor je.

Een feit is dat positieve en negatieve ‘life-events’ sowieso wel plaatsvinden. Het maakt niet uit wat jij daarvan vindt of wat je verwachtingen ook zijn. In het verlengde van actie is de juiste houding ten aanzien van situaties die je overkomen de beste manier om simpeler door het leven te gaan. Je hoeft je niet meer druk te maken over dingen die je niet kunt controleren.

Heb jij controle over hoe vaak je je telefoon pakt om je sociale media te bekijken? Over hoe vaak je naar de koelkast loopt om iets lekkers te pakken? 

Wellicht (een verhaal)

Er is een Taoïstisch verhaal over een boer die jarenlang werkte op zijn akkers. Op een goede dag liep zijn paard weg. De buren kwamen meteen en zeiden: ‘Wat vervelend dat dit jou moet overkomen’.

‘Wellicht,’ antwoordde de boer.

De volgende ochtend kwam het paard terug en nam drie wilde paarden met zich mee. Opnieuw kwamen de buren meteen bij hem langs. ‘Wat geweldig voor je’ zeiden ze enthousiast.

‘Wellicht ‘ antwoordde de man opnieuw.

De volgende dag probeerde zijn zoon op een van de ongetemde paarden te rijden. Hij werd er genadeloos afgegooid en brak zijn been. De buren stonden meteen weer vooraan om te helpen en hadden sympathie voor de gevallen zoon.

‘Wellicht’ zei de oude boer opnieuw.

De volgende dag kwam er een militair langs om de zoon in te schrijven voor het leger. Toen de militair zag dat de jongen zijn been was gebroken werd hij niet ingeschreven. Opnieuw kwamen de buren en feliciteerden de oude man.

‘Wellicht’

 

controle is een illusie

Share Button